Zoeken

Aqualysis vangt een nieuwe waterkever voor de Nederlandse fauna!

Een medewerker van team Hydrobiologie van waterlaboratorium Aqualysis deed in de recreatieplas Bussloo een bijzondere ontdekking. In een macrofaunamonster zaten negen individuen van een voor Nederland onbekende soort waterkever.

Sinds 2011 wordt in opdracht van één van onze opdrachtgevers: Waterschap Vallei & Veluwe (www.vallei-veluwe.nl), recreatieplas Bussloo biologisch onderzocht op de macrofaunasamenstelling. Deze grote zandwinplas is in eigendom van Leisurelands (www.bussloo.nl) en zij voeren het beheer en onderhoud uit aan de plas, de omringde recreatieterreinen en alle bijbehorende voorzieningen.

Het biologisch onderzoek wordt gedaan volgens de standaard-net methode waarbij met een macrofaunanet met een maaswijdte van 500µm een multi-habitat bemonstering wordt uitgevoerd en wordt gekeken naar de aanwezige levensgemeenschap. In het monster van 2018 werd een klein kevertje van 1.7 tot 1.8 mm aangetroffen die niet in de Nederlandse literatuur is beschreven. Met behulp van Scandinavische literatuur en internet werd de soort Hydroglyphus hamulatus vastgesteld en het was als snel duidelijk dat deze nog nooit in Nederland was aangetroffen.

De kever wordt vooral gevonden in landen grenzend aan de Oostzee o.a.: Polen, Denemarken, Zweden, de Baltische staten en Rusland. Binnen Europe is de kever vrij zeldzaam en er is maar weinig over bekend. De enige bekende (en tevens dichtstbijzijnde) Duitse vindplaats ligt tegen de landsgrens met Denemarken aan. H. hamulatus komt voor in voedselarme plassen en kan, in tegenstelling tot de meeste andere soorten waterkevers, langdurig onder water blijven. Wanneer de zuurstofhuishouding optimaal is, hoeft hij niet of nauwelijks naar het wateroppervlak om adem te halen.

Omdat verwacht werd dat deze kever ook in de wintermaanden nog actief is, werd in overleg met enkele experts een veldbezoek gepland. Het doel was om te bepalen of er een gezonde (blijvende) populatie van de soort aanwezig is en waar de kever nou precies in de plas voor komt (habitatvoorkeur). De heren: Jan Cuppen (keverexpert), Albert Dees (analist hydrobiologie, Aquon) en Rob Heusinkveld (medewerker hydrobiologie, Aqualysis) hebben tussen de feestdagen Bussloo bezocht en tientallen exemplaren aangetroffen. De kever werd uitsluitend aangetroffen tussen ondergedoken kranswiervegetatie (Chara) die hier talrijk vanaf >0,5m diepte op de zandbodem aanwezig is. Enkele exemplaren zijn geconserveerd voor DNA-barcodering en zijn tevens opgenomen in de collectie van het Naturalis, Biodiversity Center in Leiden.

Het is nog onduidelijk hoe deze soort zich in Nederland heeft kunnen vestigen. Het lijkt onwaarschijnlijk dat de soort vanuit Denemarken of Polen naar Nederland is komen vliegen. Enkele mogelijkheden zijn dat de soort een groter verspreidingsgebied heeft dan tot nu toe werd gedacht of dat de soort is meegelift met andere dieren, bijvoorbeeld tussen veren van watervogels. Er zijn diverse soorten ongewervelde dieren die dergelijke of vergelijkbare trucjes toepassen om nieuwe gebieden te kunnen koloniseren. Ook kan de soort (onbedoeld) door menselijke activiteiten hier terecht zijn gekomen. We zijn dan ook erg benieuwd of deze soort in de toekomst op andere plekken opduikt.

Wat betekend deze vondst nu? Dat deze soort in Bussloo zit is een bevestiging van de goede waterkwaliteit en zuurstofhuishouding. De soort lijkt zich prima te handhaven ondanks de droogte in 2018 en daarmee samenhangend een druk badseizoen. Een mooi voorbeeld van hoe natuur en recreatie goed samen kunnen gaan.

Rob Heusinkveld
Team Hydrobiologie
Waterlaboratorium Aqualysis


Hydroglyphus hamulatus

Hydroglyphus hamulatus

Hydroglyphus hamulatus

Hydroglyphus hamulatus